Tweeëntwintig jaar geleden zag mijn werk als tech-journalist er compleet anders uit. Toen ik begon, huurden we voor hardwaretests nog rasechte professionals in. Ik weet nog goed dat ik urenlang in de kelder bij IDG zat, zij aan zij met een fotograaf, te turen naar het perfecte plaatje van een moederbord of videokaart. Het was een fantastische tijd; een nieuwe gadget betekende in veel gevallen dat je de schroevendraaier erbij mocht pakken om het binnenwerk te ontleden. Die ambachtelijke aanpak veranderde langzaam, niet door een gebrek aan talent, maar door de onvermijdelijke druk van de kosten. Grote stockbanken zoals Adobe Stock en platformen zoals Unsplash namen het werk over. Ik vond het altijd belangrijk om de oorspronkelijke makers te steunen, dus ik koos bewust voor legitiem fotomateriaal met keurige bronvermeldingen. Totdat er onlangs een mail op de dititale mat viel die alles veranderde.

De jacht op het verleden

De vraag in de e-mail was even simpel als ijzingwekkend: of ik de licentie van een specifieke afbeelding uit een ver verleden kon aanleveren. We hebben het hier niet over een foto van vorige maand, maar over beeldmateriaal van tien tot vijftien jaar geleden. Nu bewaar ik mijn administratie conform de regels een jaar of zeven, waarna de bezem er doorheen gaat. En daar wringt de schoen.

We bevinden ons inmiddels midden in het AI-tijdperk. Dat is fascinerend, maar als ik heel eerlijk ben, vind ik het ook angstaanjagend. Creatieve beroepen worden hard geraakt; AI-modellen trainen op het werk van fotografen en artiesten en genereren in seconden iets waar een mens dagen over doet. Veel van mijn oud-collega’s zijn hun baan al kwijt en websites waar ik vroeger met plezier voor schreef, draaien inmiddels volledig geautomatiseerd op algoritmes. Om te overleven moet je meebewegen, maar de nieuwste trend in de industrie is ronduit smerig.

De geautomatiseerde dwangsom

Terwijl de creatieve sector moord en brand schreeuwt over AI, gebruikt een specifiek deel van die industrie diezelfde technologie om de mensen die hen jarenlang hebben gesteund keihard aan te pakken. Een Duits bedrijf — ik noem de naam bewust niet uit angst voor juridische represailles — zet AI-scanners in om systematisch het Europese web af te speuren naar oude afbeeldingen. Het proces is even efficiënt als kil: je krijgt een geautomatiseerde mail met een screenshot van je site van een jaar geleden, waarna je een jaar lang niks hoort. Vervolgens klapt er een geautomatiseerde juridische dwangsom op in de mail.

Dit raakt niet alleen grotere publicaties, maar ook de lokale klusser die tien jaar geleden een website liet bouwen door een extern bureau dat allang niet meer bestaat. De afbeeldingen waren destijds ongetwijfeld legitiem, maar bewijs dat nog maar eens als de facturen al lang zijn vernietigd. Het is pure intimidatie in een grijs juridisch gebied: betalen of procederen.

Kiezen voor de AI afbeeldingen

Het is ons onlangs dus zelf ook overkomen. Hoewel ik honderd procent zeker weet dat de claims onterecht zijn en de beelden netjes uit Adobe Stock of Unsplash kwamen. Ik kan het simpelweg niet meer bewijzen. Zonder harde bonnetjes sta je machteloos tegenover deze claims. Daarom hebben we een rigoureuze beslissing genomen voor een grote schoonmaak. We hebben oude foto’s verwijderd, verwijzingen opgeruimd en de overstap gemaakt naar volledig door AI gegenereerde illustraties. Ik betaal nu een vast abonnement voor een AI-tool, genereer mijn eigen AI afbeeldingen en weet zeker dat niemand me over tien jaar kan chanteren met een vage auteursrechtclaim. Het is wrang, want hiermee buitenspel zetten we juist de fotografen buitenspel die we altijd wilden beschermen. Maar zolang geautomatiseerde systemen het internet gijzelen met claims uit het verleden, is de overstap naar AI de enige manier om onze platformen veilig te houden.